Foods of the Americas: Amaranth, Outlaw Grain

Huaútli - zakazane przez Imperium Hiszpańskie i Kościół Katolicki od 1519 r

Huaútli to aztecka nazwa rośliny tak ważnej dla ludzi, że została zakazana przez najeżdżające imperium hiszpańskie pod wodzą Hernána Corteza i Kościoła katolickiego w 1519 roku.

Dzisiaj huaútli jest powszechnie znany jako amarant, super-żywność zyskująca światowe uznanie jako wysokobiałkowa roślina jadalna, która z łatwością może znaleźć rozwiązanie problemu głodu na świecie. Małe nasiona amarantusa, chociaż nie są uważane za ziarno, zawierają od ośmiu do dziewięciu gramów białka w jednej szklance porcji, oferując pełnowartościowy pokarm roślinny, który zawiera wszystkie niezbędne aminokwasy potrzebne ludzkiemu organizmowi, bez glutenu.

Przedkolumbijska uprawa huaútli (amarant)

Wraz z kukurydzą, fasolą i szałwią, amarant był kluczowym elementem prawie idealnej podstawowej diety cywilizacji Indian Mezoamerykańskich, a także hołdem wymaganym przez Azteków. Ale najeźdźcy zdobywcy zakazali jego uprawy i konsumpcji, nazywając ją bezbożnym pogańskim jedzeniem, czymś pełnym grzechu. Tak więc przez setki lat pod rządami Hiszpanii amarantus prawie zniknął z powierzchni ziemi, z wyjątkiem gór Oaxaca i na południu wśród ludu Majów, gdzie jego uprawa najprawdopodobniej rozpoczęła się około 10 000 lat temu.

Uprawa HuaútliZbiór Huaútli

Amarantus był podstawowym plonem nie tylko ważnym jako żywność, ale także kluczowym elementem życia duchowego i rytualnego rdzennych cywilizacji Mezoamerykańskich; jego cenne nasiona i liście były pożywne i terapeutyczne; była to ofiara dla bogów, a także składnik używany przez położne do kąpieli noworodków; został zmieszany w pastę i przekształcony w miniaturowe reprodukcje przyszłych atrybutów dziecka: łuk, strzała, narzędzia myśliwego; a może kwiat lub przewodnik duchów zwierząt. Amarant był nie tylko pokarmem i lekarstwem dla ciała, ale także ceniony jako boska roślina.

Położna lub Tlamatlquiticitl dbała o wygodę, wsparcie, higienę i duchowość matki i noworodka, w tym pierwszą kąpiel dziecka zawierającą amarant - Kodeks Mendoza, XVI wiek

Ceniony jako jedzenie dla smakoszy amarant był tradycyjnie przygotowywany jak kukurydza: gotowany, pukany lub mielony na mąkę na tortille, tamales i atolli (atole), tradycyjny gorący napój.

Atolli lub Atole, tradycyjny meksykański gorący napój, mogą być wykonane z amarantu

Ale co ważniejsze, był używany w rytuałach religijnych ofiarowywanych niektórym bóstwom, jako danie zwane tzoali, przysmak z amarantusa i słodkiego syropu maguey lub miodu zmieszanych razem i ukształtowanych. Dziś te same tzoali nazywane są alegrías i można je znaleźć w piekarniach i sklepach w całym Meksyku oraz w południowo-zachodnich Stanach Zjednoczonych, lub gdziekolwiek kwitnie meksykańska kultura i kuchnia.

Dzisiaj tzoali nazywane są „alegrías”, co oznacza radość lub szczęście

Jednak kiedy Hiszpania najechała Amerykę, wkrótce uznano ją za uprawę amarantusa, podobnie jak w przypadku komosy ryżowej w Ameryce Południowej. Czyniąc to, zakazali uprawy jednego z najlepszych na świecie źródeł białka roślinnego. Imperium hiszpańskie nałożyło najbardziej okrutne i bezkompromisowe kary za uprawę huaútli, w tym odcięcie rąk tym, którzy odważyli się ją zasadzić.

Odcinanie rąk tym, którzy odważyli się go posadzić

Dlaczego więc ta piękna pożywna i mistyczna roślina wywołała tak dziką reakcję najeźdźców? Ta zbrodnia została najprawdopodobniej wywołana przez znaczenie amarantusa zarówno w diecie ludzi, jak i w ich życiu duchowym, rośliny, która słusznie cieszy się dużym uznaniem.

Chalchiutlicue, Aztecka Bogini Wody i Oczyszczacz Noworodków

Po przybyciu katoliccy księża byli przerażeni, gdy odkryli, że amarant jest uważany za bóstwo i używany w ceremoniach religijnych. Zostało pochłonięte i zmieszane, według niektórych źródeł, z krwią ofiarowanych ludzi, i być może było trochę za blisko religijnego ceremonialnego rytuału świętej Eucharystii, katolickiego rytuału, który poświęca ciało i krew Chrystusa i jest też zjadłem. Ale Eucharystia oczywiście nie jest uważana przez Kościół za dzikość. Przeciwnie, jest uważany za błogosławiony sakrament.

Mexica Aztec Warriors zjadły amarant

Jak zauważyło wielu uczonych, amarant był ważną częścią diety wojowników, a także świętą rośliną, która weszła w poprzeczkę wojny Kościoła przeciwko pogaństwu. Bardziej prawdopodobną prawdą jest więc to, że kryminalizacja amarantusa była zarówno strategią wojskową mającą na celu osłabienie narodu azteckiego, umożliwiając łatwiejszy podbój. Była to również brutalna taktyka stosowana przez Kościół katolicki w celu wyeliminowania wszelkich praktyk lub dowodów religii rdzennej.

Mexica Eagle Guild Warriors

Podobnie jak wszyscy wojownicy, gildia wojowników Mexica Eagle zjadła amarant i była odpowiedzialna za walkę i zabicie około 80% hiszpańskich najeźdźców, którzy zginęli w bitwie, pomimo żelaznych mieczy i koni i psów jako broni wojennej. Imperium i Kościół musiały więc osłabić i zmiażdżyć masy ludzi i ich wojowników wszelkimi niezbędnymi środkami.

Pomimo bliskiego wyginięcia, dzisiejszy amarant, odporny ocalały huaútli, można znaleźć we współczesnym gotowaniu od muesli do naleśników i po raz kolejny zajmuje jego miejsce jako ważny pokarm roślinny na przekór jego nielegalnej przeszłości.

Różnorodne odmiany amarantusa były uprawiane aż do ziem Inków w południowoamerykańskich Andach, gdzie są spożywane do dziś. Amarant z wysoką zawartością białka i niezbędnego aminokwasu trafił do Europy, a nawet jest spożywany w Indiach, gdzie znany jest jako rajeera, czyli ziarno króla.

Jak ironiczne jest to, że ofiara zakazanych prażonych nasion amarantusa, połączona słodyczą nektaru z agawy i miodem, zaokrąglona w kształcie słońca i kręgu życia, powinna przetrwać, aby nazywać się alegría, szczęściem lub radością. Tym razem nie ma krwi. Wiele z nich zostało rozlanych przez hiszpańskich najeźdźców.

Od Mesoamerica po wschód od rzeki L.A., od ulicznych sprzedawców po sąsiedzkie mercados, piekarnie i targowiska, znajdziesz amarantu sprzedawanego jako popularna uczta zwana alegría, hiszpańskie słowo oznaczające szczęście lub radość.

María Elena Gaitán (Chola Con Cello) pisze o swoich obsesjach, rozmyślaniach i wściekłościach z serca wszechświata na wschód od rzeki Los Angeles. Jest to pierwszy z serii o globalnym wkładzie, polityce i wpływie kulturowym prekolumbijskiej żywności. Dziękujemy za śledzenie.